Vlag uit bij een geslaagd examen
De vlag uithangen met de schooltas eraan — een van de meest herkenbare en geliefde tradities van Nederland. Maar wanneer mag het precies, hoe werkt het en zijn er regels?
Een traditie die nergens anders bestaat
In vrijwel geen enkel ander land ter wereld hangt men bij een geslaagd examen de nationale vlag op met de schooltas eraan. Het is een puur Nederlandse gewoonte, en een bijzonder zichtbare ook. Op dagen dat de examenuitslagen bekendgemaakt worden, zie je in straten door het hele land de rood-wit-blauwe driekleur hangen — met een rugzak of boekentas vrolijk bungelend in de wind.
De traditie is niet officieel vastgelegd en kent geen protocol vanuit de overheid. Het is volkscultuur op zijn best: ontstaan uit spontane vreugde en inmiddels uitgegroeid tot een gebruik dat generaties lang is doorgegeven. De eerste verwijzingen naar deze gewoonte dateren al van de vroege twintigste eeuw, al is het exacte ontstaansmoment onbekend.
Wanneer gaat de vlag eruit?
De vlag mag eruit zodra u weet dat de leerling geslaagd is. Dat is doorgaans de dag waarop de uitslag officieel bekendgemaakt wordt — via de school, Magister, Somtoday of een ander leerlingvolgsysteem. Er is geen officiële tijdsregel: sommige families hangen de vlag direct op het moment van het goede nieuws, anderen wachten tot ze het thuis kunnen vieren.
Houd er rekening mee dat de vlag volgens de vlaginstructie niet buiten mag hangen tussen zonsondergang en zonsopkomst, tenzij hij goed verlicht is. De meeste mensen halen de vlag 's avonds dan ook binnen en hangen hem de volgende dag eventueel opnieuw op.
Hoe hangt u de tas aan de vlag?
Er is geen vaste methode, maar de meest gangbare manier is de volgende. Schuif de schouderriem of een handvat van de tas over de vlaggenstok, zodat de tas onder de bevestiging van de vlag hangt. Let erop dat de tas stevig vastzit en niet kan afvallen bij wind. Bij een lichte tas werkt dit prima; bij een zware tas kan het handig zijn om de tas extra vast te binden met een touw, een stropdas of een elastiekje.
Sommige mensen kiezen ervoor om de tas met een karabijnhaak of ander bevestigingsmiddel aan het touw van de vlaggenmast te bevestigen in plaats van direct aan de stok. Dat is ook prima, zolang de tas onder de vlag hangt en niet boven haar.
Welke tas u hangt is geheel vrij: de dagelijkse rugzak, de gymtas, een oudere boekentas of zelfs een zelfgemaakte versie — alles mag. Het gaat om de symboliek: het schoolleven is voorbij, een nieuwe fase begint.
Voor welke examens mag het?
De traditie kent geen officiële grens. U mag de vlag uithangen voor elk geslaagd examen, ongeacht het niveau:
Middelbaar onderwijs
Vmbo (basis, kader, gemengd en theoretisch), havo en vwo zijn de meest voorkomende aanleiding voor de examenvlag. Het eindexamen markeert een duidelijke overgang en dat vraagt om een feestelijk gebaar.
Alle andere niveaus
Ook voor het behalen van een basisschooldiploma, een mbo-diploma, een hbo-propedeuse, een bachelorgraad of een masterdiploma mag u de vlag uithangen. Elk diploma verdient erkenning.
Veelgestelde vragen
Mag de vlag ook uit als de leerling net gezakt is?
Dat is een gevoelige kwestie. Er is geen verbod op vlaggen op dagen dat buren of bekenden wél geslaagd zijn, maar het wordt als onbeleefde grap beschouwd om de vlag op te hangen als de leerling zelf gezakt is. De traditie is uitdrukkelijk bedoeld als teken van vreugde en trots, niet als ironie.
Mag het ook bij een geslaagde rijexamen?
Officieel hangt de traditie samen met school- en studiediploma's, maar niets weerhoudt u ervan om ook bij een geslaagd rijexamen of ander examenmoment de vlag te hijsen. In Nederland zijn er geen regels die dit verbieden, en de vreugde is evenzeer gerechtvaardigd.
Hoe lang mag de vlag hangen?
Er is geen vaste regel. Veel families laten de vlag de dag van de uitslag hangen en halen hem 's avonds binnen. Anderen laten hem een dag of twee hangen. Zolang u de basisregels respecteert (niet de grond raken, niet buiten bij nacht zonder verlichting), kunt u niet de fout ingaan.
Bestaat deze traditie ook in andere landen?
Nee, dit is een vrijwel uitsluitend Nederlandse traditie. In België, Duitsland en andere buurlanden kent men wel andere examenvieringen, maar het uithangen van de nationale vlag met een schooltas is nergens anders zo ingeburgerd als in Nederland.